"title": "Chuyện tôi thuê giám sát ngoài cho hợp đồng trọn gói và nhà thầu buộc phải sửa lại gần 20 hạng mục", "body": "
Ký hợp đồng trọn gói xong, tôi tin rằng mình không cần làm gì thêm ngoài đến nhận nhà. Thế nhưng khi phát hiện đội thợ bắt vít trực tiếp vào tấm veneer mà không khoan mồi, tôi nhận ra 'trọn gói không có nghĩa là 'chính xác'. Từng làm quản lý dự án phần mềm suốt 12 năm, ấy vậy mà khi xây biệt thự 300m2 tại Vinhomes tôi lại mắc lỗi sơ đẳng. Bản hợp đồng trị giá 7,5 tỷ chốt với nhà thầu nội thất lớn, và tôi cho rằng mình đã lo xong mọi thứ vì đã ghi chi tiết từng đầu việc trong phụ lục. Ấy vậy mà mọi chuyện bắt đầu trục trặc từ một chi tiết nhỏ ở tủ bếp. Cánh tủ đóng không khớp, hở gần nửa phân, thợ nói “bình thường mà, chỉnh phát là hết”. Tôi bắt đầu thắc mắc: nếu chỗ dễ nhận ra nhất mà họ còn làm qua loa thì những vị trí kín đáo phía sau sẽ thế nào. Khi phát triển phần mềm, tôi luôn thuê bên QA ngoài kiểm tra; vậy mà khi xây nhà tôi lại tin tuyệt đối vào sự tự giác của họ. Đó là sai lầm tôi phải trả giá bằng tiền và công sức.
Tôi từng nghĩ trọn gói là giao phó toàn bộ cho nhà thầu
Có một kỷ niệm một người bạn hỏi tôi rằng sao tôi không thuê giám sát riêng. Tôi gạt đi, cho rằng nhà thầu uy tín tự khắc có bộ phận kiểm tra nội bộ. Hóa ra tôi sai to. Công ty to không đảm bảo tay thợ đã lành. Chính mắt tôi thấy nhóm thợ toan trát vữa lên tường khô cong. Tôi hỏi thì họ bảo áp lực ngày bàn giao khiến họ làm tắt. Nếu tôi không tình cờ soi thấy thì tường sẽ nứt sau một năm. Tôi ngồi tính lại danh sách các điểm trục trặc tôi thấy được chưa đầy hai tuần: khe cửa bị lệch, viên gạch sứt cạnh, đường ống đấu sai. Đếm ra được 14 chỗ trong khi nhà thầu vẫn báo cáo “đạt tiến độ, chất lượng tốt”. Tôi hiểu rằng mình phải có người của riêng mình — một kỹ sư giám sát độc lập. Mãi lúc đó tôi mới ngộ ra lời của một người đi trước: “Xây nhà là cầm quả bom hẹn giờ”. Tôi lập tức tìm người.
90 triệu cho người lạ là số tiền đáng giá nhất tôi bỏ ra
Tôi dành ba tuần để tìm giám sát — tôi phỏng vấn trực tiếp 3 kỹ sư. Cuối cùng tôi chọn một kỹ sư có 15 năm trong nghề, đã đứng giám sát cho cao ốc văn phòng đạt chuẩn quốc tế. Số tiền 90 triệu cho toàn bộ thời gian thi công nghe thì đắt, nhưng tôi coi đó là bảo hiểm. Chưa đầy một tháng, anh ta phát hiện gần 20 lỗi nghiêm trọng. Kể ra thì dài, nhưng tôi nhớ nhất 5 tình huống:
- Các thanh lan can trên tầng 2 bị bố trí sai khoảng cách bản vẽ yêu cầu 10cm, đội thợ làm 14cm, trẻ nhỏ có thể chui lọt qua khe hở.
- Hệ thống ống nóng – lạnh bị đấu chéo — vòi sen tưởng bên nóng hóa ra bên lạnh.
- Cáp điện âm tường không có ống luồn — một khi chập điện là phải đục tường tìm chỗ.
- Ván sàn bị ẩm dưới lớp bảo vệ đám thợ quên đóng cửa trong trận mưa rào.
- Keo silicon trám cửa sổ là loại rẻ tiền loại keo này vài tháng sau sẽ cứng lại và tách khỏi khe, nước mưa tràn vào.
Ngồi cộng chi phí khắc phục, tôi choáng — riêng 5 lỗi trên nếu để tới lúc nhận nhà thì phải chi hơn 400 triệu. Số tiền 90 triệu giờ nhìn lại quá hời. Nhưng cái được lớn nhất không phải tiền chính những lần giám sát buộc nhà thầu tháo ra làm lại mới là bài học.
Những lần tôi phải đứng ra 'chống lưng' cho giám sát của mình
Tôi nhớ có lần tổ trưởng đội thi công kéo tôi ra góc nhà và nói với giọng bực bội: “Ông giám sát mà anh thuê đang phá toàn bộ kế hoạch của chúng tôi”. Tôi đứng im, nhìn ông ấy, rồi hỏi lại — “Anh giải thích hộ tôi cái khoảng cách lan can kia sao lại lệch bản vẽ”. Tổ trưởng đứng im. Lúc đó tôi hiểu ra: nếu tôi không đứng ra bảo vệ quyết định của giám sát, anh ta sẽ chẳng làm được gì. Cuộc chiến nào cũng vậy khi anh ta đòi bóc lớp thạch cao ra để xem đường cáp cho tới lệnh lật từng tấm ván sàn vì nghi ngờ bị ẩm — phía nhà thầu đều phản đối, đòi phát sinh chi phí. Tôi chỉ vào điều khoản trong hợp đồng hợp đồng đã quy định rõ: chi phí khắc phục lỗi của nhà thầu không tính vào giá trị hợp đồng. Cũng nhờ vậy mà họ phải cắn răng làm lại. Đây là kinh nghiệm tôi muốn chia sẻ: hợp đồng trọn gói không phải là tấm séc trắng để nhà thầu tự tung tự tác. Phải có điều khoản nghiệm thu từng hạng mục cũng như cần một người đại diện bạn ký biên bản. Tôi tự tay ký biên bản nghiệm thu từng hạng mục, không giao cho ai. Cực, nhưng đó là cách duy nhất để bảo vệ mình. Có lần ông giám sát chỉ ra một mảng tường bị trát lồi lõm đến 2cm — vượt xa sai số cho phép. Chủ thầu gọi điện cho tôi, giọng cáu gắt: “Anh bảo người của anh bớt soi mói đi, trát tường mà đòi như làm bàn thờ”. Tôi trả lời ngắn gọn: “Tôi trả số tiền đó, tôi xứng đáng có bức tường phẳng”. Họ buộc phải đục ra và trát mới. Tôi hiểu rõ nếu không có giám sát độc lập, nhà thầu sẽ chẳng bao giờ chịu làm lại và tôi sẽ phải chịu đựng một mảng tường không ra gì trong ngôi nhà của mình.
Biệt thự hoàn thiện nhưng tôi không bao giờ quên bài học về quyền kiểm soát
Tới ngày nhận chìa khóa, tôi đi khắp từng phòng trong căn biệt thự từng góc nhà đều chuẩn chỉnh. Ấy vậy mà tôi chẳng thấy vui như tưởng tượng. Trong đầu tôi hiện lên hình ảnh những cuộc tranh luận căng thẳng với đội thi công, những tờ biên bản dày cộp. Một câu nói của ông giám sát chợt vang lên trong buổi ký hợp đồng ngày đầu tiên: “Ông không cần tin tôi, ông chỉ cần tin vào quy trình”. Mãi tới bây giờ tôi mới hiểu hết cái giá của sự chủ quan. Từ câu chuyện của bản thân, tôi đúc kết 3 điều mà tôi tin ai làm nhà cũng nên nhớ: thứ nhất, luôn có bên thứ ba độc lập khảo sát hiện trường; thứ hai, mỗi ngày đều chụp ảnh công trường, đẩy lên cloud kèm thời gian; và cuối cùng, đọc đi đọc lại điều khoản nghiệm thu trong hợp đồng trước khi ký. Chúng chẳng có gì cao siêu nhưng tôi dám cá 80% người ký hợp đồng trọn gói không làm đủ. Tôi không có ý bôi nhọ toàn bộ nhà thầu — nhưng với dòng tiền lớn và tiến độ căng, sai sót là chuyện khó tránh. Vấn đề cốt lõi không nằm ở lòng tin — mà là liệu có ai đứng về phía bạn khi bạn vắng mặt ở công trường. 90 triệu tôi bỏ ra thuê giám sát không phải chi phí, mà là phí bảo hiểm cho giấc mơ của tôi. Giờ có ai tới hỏi tôi rằng có nên thuê giám sát riêng khi làm thi công nội thất biệt thự trọn gói hay không, câu trả lời của tôi luôn là: hãy thuê, kể cả khi bạn phải giảm bớt vài hạng mục nội thất để có tiền chi trả. Bởi một căn biệt thự nhìn đ