Buổi tối thứ ba chuyển về căn nhà 3 tầng, tôi bắt gặp tiếng nước kêu lục cục trong tường khi bật máy bơm. Tôi chộp ngay đèn pin, định bụng tháo tấm ốp gỗ cho rõ nguyên nhân thì mới ngộ ra mình không biết van nước chính ở chỗ nào của chính ngôi nhà vừa bỏ ra 6 tỷ cho việc thi công. Nghĩ lại thấy ngượng nhưng tôi từng tưởng việc gì cũng rõ vì trước kia tôi làm nghề vật liệu xây dựng, luôn tin rằng chút vốn hiểu biết là quá đủ. Tính đến thời điểm này, tôi thừa nhận rằng chọn hình thức trọn gói chẳng có nghĩa lý gì với việc mình được phép phó mặc. Khi bắt tay vào #keyword#, tôi nhận thấy một điều rõ ràng: cái họ hoàn thiện chỉ là bề nổi, còn những thứ chôn trong tường chính là nguồn cơn của mọi vấn đề. Chuyện này đáng kể lại không hề nhằm làm bạn sợ, mà muốn ai đó bớt lặp lại sai lầm của tôi.
Tôi tưởng mình hiểu nhưng thực ra chỉ nắm phần nhìn thấy
Thời điểm chuẩn bị thi công, tôi tự tin đến mức vào nhà thầu vì nghĩ mình đã trả đủ tiền. Tôi chẳng buồn xuống công trường, tự trấn an rằng họ biết rõ mình đang làm gì. Mãi đến lúc tôi nảy ra ý định kiểm tra mấy hạng mục ẩn như hệ thống dây điện. Tôi trèo vào trần thạch cao ở nhà vệ sinh thì đơ người: ống nước không gá bằng kẹp sắt mà chỉ buộc bằng dây rút nhựa neo vào khung xương. Điều tất yếu xảy ra: mỗi lần mở vòi, đường ống va vào khung nghe rất khó chịu. Tôi gọi điện cho giám sát, người ta trả lời 'từ trước giờ vẫn làm thế, có sao đâu'. Nhưng tôi biết nếu thiếu kẹp định vị, đường ống sẽ nhanh hỏng trong vòng vài năm. Điều đầu tiên tôi học được là trả tiền trọn gói không có nghĩa là mắt nhắm mắt mở.
Cái giá của việc 'khoán trắng' là tôi mất quyền kiểm soát từng milimet
Khi ký hợp đồng trọn gói, hầu hết chủ nhà đều khoán luôn trách nhiệm giám sát cho nhà thầu. Tôi từng nghĩ cứ có bản vẽ là xong. Vậy mà tôi phát hiện ra phòng ngủ chính không có đủ ổ cắm theo bản vẽ theo đúng hồ sơ. Hỏi ra mới biết, thầu làm tắt để giảm tiền chẳng thèm xin ý kiến. Cái khoản họ bỏ túi khoảng 8 triệu tiền vật tư. Con số chẳng to nhưng phần tôi chịu đắt đỏ một cách phi lý. Tôi phải thuê thợ khác phá lại mảng tường, kéo thêm dây điện rồi trát lại tường cho kịp lúc dọn về. Tính hết mọi thứ tôi mất 18 triệu đồng và kéo dài thêm 12 ngày trong khi lẽ ra chỉ cần kiểm tra. Điều đó dạy tôi một điều không thể quên: nhà thầu luôn có lý do để cắt giảm, còn mình mà không soi từng ly thì người ta âm thầm 'tối ưu' chi phí.
Những ngày ở cùng căn nhà để tôi học cách 'đọc' công trình của chính mình
Khi đã nhận nhà, tôi làm một điều mà ai cũng bảo kỳ: tự vẽ lại bản đồ kỹ thuật cho chính ngôi nhà của mình. thiết kế thi công biệt thự dùng ứng dụng ghi chú và ký họa lại vị trí các van ở phòng tắm, hộp kỹ thuật và đường ống chạy qua khắp các phòng. Tôi mở toàn bộ nắp hộp kiểm tra ở tầng hầm, cầm đèn pin rọi vào từng góc tường kiểm tra lớp chống thấm, rồi đánh dấu bằng bút dạ những chỗ nguy cơ. Một hôm, tôi để ý lớp chống thấm ở sân thượng phồng rộp chỗ nào cũng thấy. Tôi yêu cầu nhà thầu lên xem, họ xử lý chiếu lệ sau đó trát xi măng lên trên giấu biến khuyết điểm. Tôi đã kịp chụp ảnh lưu lại trước khi họ sửa. Tôi đưa bằng chứng ra nói chuyện thẳng, thế là họ buộc phải xử lý đúng cách. Trải qua chuyện đó, tôi hiểu rằng: ngôi nhà cần mình quan tâm từng hơi thở và mình phải đọc được từng mạch đập của nó.
Lời khuyên cho ai chuẩn bị ký hợp đồng trọn gói: hãy đòi 'nhật ký thi công' từng ngày
Với những ai sắp ký chọn gói thi công trọn gói, tôi khuyên thật lòng: ngay từ đầu hãy yêu cầu một cuốn nhật ký công trình chi tiết. Ý tôi không phải loại biên bản sơ sài mà là ảnh chụp hiện trường mỗi ngày, chỉ rõ từng nhân công phụ trách và danh mục vật liệu cụ thể. Điều tôi ước mình làm sớm hơn, cho nên tôi mới răn mình bằng cách này. Nhận ra sai lầm rồi, tôi tự áp dụng cho vài hạng mục quan trọng khu vực sàn bếp và khu vệ sinh tầng trệt lúc xử lý chống thấm. Vì có hình ảnh lưu lại mà tôi phát hiện ra chỗ nối ống nước nóng ren bị hỏng trước khi họ đổ bê tông, kịp gọi họ sửa ngay tai họa ngập nhà có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Điều cuối tôi muốn nói, đừng coi 'trọn gói' là tấm bùa hộ mệnh, vì thật ra, người được lợi hoặc chịu thiệt vẫn là bạn, không phải nhà thầu. Sau tất cả, ngôi nhà của tôi đã ổn định và tôi tự tin xử lý các trục trặc hơn cả người thiết kế ban đầu. Vậy còn bạn, bạn sẽ chọn cách giám sát ra sao trước khi ký hợp đồng? Cứ bắt đầu bằng cách đòi xem nhật ký thi công vì mỗi câu hỏi hôm nay là một khoản tiết kiệm mai sau.