Buổi tối hôm đó dọn vào căn nhà 3 tầng, tôi bắt gặp tiếng nước rỉ rả ở đâu đó khi bật máy bơm. Tôi chộp ngay đèn pin, tính sẽ tháo tấm ốp gỗ cho rõ nguyên nhân thì chợt nhận ra mình không biết van nước chính ở chỗ nào trong căn nhà đã đầu tư 6 tỷ để hoàn thiện. Điều đó nghe thật trớ trêu nhưng lúc đó tôi tưởng mình nắm được mọi thứ vì trước kia tôi làm nghề vật liệu xây dựng, luôn tin rằng chút vốn hiểu biết là quá đủ. Tính đến thời điểm này, tôi mới vỡ ra rằng giao toàn bộ cho nhà thầu khác hẳn với việc được an tâm tuyệt đối. Khi bắt tay vào #keyword#, tôi nhận thấy một điều rõ ràng: cái họ hoàn thiện chỉ là bề nổi, còn những thứ chôn trong tường lại là thứ quyết định tuổi thọ ngôi nhà. Chuyện này đáng kể lại không phải để dọa ai, mà muốn bạn đừng dẫm vào vết xe đổ.
Tôi tưởng mình hiểu nhưng thực ra chỉ nắm phần nhìn thấy
Hồi mới ký hợp đồng, tôi đặt niềm tin tuyệt đối vào nhà thầu vì nghĩ mình đã trả đủ tiền. Cả tháng tôi chỉ lên xem vài lần, tự trấn an rằng họ làm hàng chục căn rồi nên chuẩn. Rồi một ngày tôi quyết định tự mình kiểm tra mấy hạng mục ẩn như lớp chống thấm. Tôi trèo vào trần thạch cao khu vệ sinh tầng 2 và đứng hình: ống nước không hề được cố định thay vào đó lại dùng dây rút nhựa neo vào khung xương. Hệ quả: mỗi lần dội bồn cầu, cả đoạn ống rung lên nghe rõ mồn một từ phòng khách. Tôi gọi điện cho giám sát, người ta trả lời 'từ trước giờ vẫn làm thế, có sao đâu'. Tôi đủ kinh nghiệm để biết nếu thiếu kẹp định vị, mối nối sẽ bị lỏng trong vòng vài năm. Bài học đầu tiên là đừng bao giờ tin tuyệt đối vào nhà thầu.
Cái giá của việc 'khoán trắng' là tôi mất quyền kiểm soát từng milimet
Khi ký hợp đồng trọn gói, phần lớn mọi người thường giao luôn trách nhiệm giám sát cho họ. Tôi sai lầm khi nghĩ cần gì giám sát khi họ có trách nhiệm. Sự thật là tôi giật mình khi thấy phòng ngủ chính không có đủ ổ cắm theo bản vẽ mà tôi đã duyệt. Hỏi ra mới biết, họ tự ý bỏ bớt không hề thông báo với tôi. Tôi tính sơ thì họ lời thêm khoảng 8 triệu tiền dây điện. Nghĩ thì thấy nhỏ nhưng tôi phải trả giá lớn hơn gấp nhiều lần. Tôi phải thuê thợ khác phá lại mảng tường, thi công lại từ đầu rồi trát lại tường cho đúng nhu cầu sử dụng. Cuối cùng tôi bỏ ra 18 triệu chưa kể 12 ngày công trong khi nếu giám sát chặt. Điều đó dạy tôi một nguyên tắc sống còn: trọn gói không đồng nghĩa với đúng thiết kế, còn mình mà không soi từng ly thì họ sửa thiết kế mà mình không hay.
Những ngày ở cùng căn nhà để tôi học cách 'đọc' công trình của chính mình
Sau bàn giao, tôi bắt đầu một việc kỳ lạ: tự vẽ lại bản đồ kỹ thuật cho từng phòng trong biệt thự. Tôi mua một quyển vở và vẽ sơ đồ vị trí van nước ở nhà vệ sinh, tủ điện và hướng đi của ống từng phòng. Tôi tháo từng hộp kiểm tra ở tầng hầm, soi đèn pin vào mọi vết nứt kiểm tra lớp chống thấm, rồi lấy bút dạ ghi chú từng điểm cần theo dõi. Một hôm, tôi thấy lớp chống thấm ban công bị bong một vùng khá lớn. Tôi gọi nhà thầu quay lại, họ vá víu cho xong rồi đổ thêm lớp xi măng che đi hiện trạng. nội thất biệt thự cao cấp đã kịp quay phim lại trước khi họ sửa. Tôi dùng chính đoạn video để họ không chối được, họ đành phải đục ra làm lại. Trải qua chuyện đó, tôi hiểu rằng: căn biệt thự không phải cục bê tông vô tri và không ai có thể thay mình làm điều đó.
Lời khuyên cho ai chuẩn bị ký hợp đồng trọn gói: hãy đòi 'nhật ký thi công' từng ngày
Nếu bạn đang chuẩn bị khoán trắng cho nhà thầu, tôi khuyên thật lòng: bắt buộc phải đòi cho bằng được nhật ký thi công từng ngày. Tôi không có ý nói mấy quyển sổ viết nguệch ngoạc mà là hệ thống ảnh chụp tại công trường hằng ngày, kèm tên người thực hiện và nhãn hiệu vật liệu rõ ràng. Tôi tiếc là mình không nghĩ ra, cho nên tôi mới răn mình bằng cách này. Sau khi rút kinh nghiệm, tôi tự áp dụng cho vài hạng mục quan trọng khu vực sàn bếp và phòng tắm khi họ làm lớp chống thấm. Vì có hình ảnh lưu lại tôi nhìn thấy được chỗ nối ống nước nóng bị lệch ren trước khi họ đổ bê tông, nhờ đó tránh được tai họa ngập nhà mà nếu xảy ra thì tiền hư hại không đếm xuể. Chốt lại một điều, đừng để chữ 'trọn gói' ru ngủ, vì thật ra, người được lợi hoặc chịu thiệt vẫn là bạn, chẳng phải đội thi công. Nhà tôi bây giờ vẫn đẹp, nhưng tôi hiểu mọi ngóc ngách hơn bất kỳ ai. Còn bạn, bạn định trang bị cho mình kiến thức gì trước khi ký hợp đồng? Cứ bắt đầu bằng cách đòi xem nhật ký thi công vì mỗi câu hỏi hôm nay là một khoản tiết kiệm mai sau.